‘Ä°ÅŸkence Atlası’ tartışılan kitap…

Gönderen kumsal

Türkiye’nin iÅŸkence atlası
ürkiye Ä°nsan Hakları Vakfı (TÄ°HV) iÅŸkencenin tıbbi olarak belgelendirmesi için kaynak oluÅŸturacak Ä°ÅŸkence Atlası’nı yayınladı.

Konu üzerine uzman hekimler tarafından hazırlanan 236 sayfalık atlas işkence yöntemleri, farklı işkence türlerine ait muayene sırasında belirlenen fiziksel bulgular, tanısal incelemeler ve olgu örnekleri içeriyor.

Çalışmanın editörlüğü yürüten Dr. Önder Özkalıpçı ve Dr. Ãœmit Åžahin “Amacımız iÅŸkencenin tıbbi bulguları konusunda fazla deneyimi olmayan hekimlerin en azından görsel bir temele ve iÅŸkence iddialarını sorgulamalarını saÄŸlayabilecek belli bir nosyona sahip olmalarını saÄŸlamak, adli tıp uzmanlık eÄŸitimi almış hekimlerinse mesleki olarak sahip oldukları sorgulama bilgi ve becerilerini, en azından iÅŸkence konusuyla ilgili olarak zenginleÅŸtirmek” diyor.

Atlasın yazarları arasında Özkalıpçı ve Åžahin’in yanı sıra, Dr. Tükcan Baykal, Prof. Dr. Åžebnem Korur Fincancı, Prof. Dr. Okan Akhan, Prof. Dr. Fikri Öztop ve Prof. Dr. Veli Lök de yer alıyor.

Çizimlerse Dr. Korkut Canpolat ve Dr. Halis Dokgöz’e ait.

Kitapta TÄ°HV’in 1990′dan bu yana yürüttüğü rehabilitasyon ve tedavi çalışmaları sırasında karşılaÅŸtığı 10 binden fazla iÅŸkence maÄŸduruna ait 6 binden fazla fotoÄŸraf ve röntgen filmi arasından seçilen örnekler de yer alıyor.

DERS KİTABI NİTELİĞİNDE

5 bölümden oluÅŸan kitabın tıp ve hukuk fakülteleri için ders kitabı niteliÄŸi taşıdığı belirtilirken iÅŸkence soruÅŸturmalarında yer alması muhtemel adli tıp uzmanlarına, çeÅŸitli saÄŸlık ünitelerinde adli hekimlik görevi üstlenen saÄŸlık çalışanlarına, resmi iÅŸkence soruÅŸturmalarında görev alan hukukçulara ve iÅŸkence davalarını takip eden avukatlara yardımcı olması hedefleniyor. ‘Ä°ÅŸkence Atlası’nda 11 çeÅŸit iÅŸkence yöntemi çizim ve resimlerle anlatılıyor; “Kaba dayak, falaka, askı, elektrik ÅŸoku, boÄŸma, tecavüz ve cinsel iÅŸkence, soÄŸuÄŸa maruz bırakma, yakma ve sigara söndürme iÅŸkencesi, hayvanların iÅŸkence amaçlı kullanımı, aşırı güç kullanma.” Ayrıca kitapta, ‘iÅŸkencenin fiziksel bulguları’, ‘büyüklerde ve çocuklarda iÅŸkence örnekleri’ gibi birçok baÅŸlık altında iÅŸkenceyle ilgili detaylı bilgiler veriliyor.

EN YAYGIN, KABA DAYAK YÖNTEMİ

Kitaba göre, kaba dayak ve diÄŸer künt travmalar her dönemde en çok uygulanan iÅŸkence yöntemleri. Dayağın yanı sıra elektrik verme, askı ve diÄŸer pozisyonel iÅŸkenceler, falaka, basınçlı soÄŸuk su, buza yatırma, havasız bırakma, kimyasal maddelere maruz bırakma, cinsel taciz ve tecavüz sık uygulanan yöntemler arasında. Ä°ÅŸkencenin nasıl yapıldığının bilinmesi, iÅŸkence maÄŸdurunun tedavisi için saÄŸlık çalışanlarının ve diÄŸer profesyonellerin sahip olması gereken temel bilgiler arasında. Hekimlerin en azından görsel bir temele ve iÅŸkence iddialarını sorgulamalarını saÄŸlayabilecek belli bir bilgi birikimine sahip olmaları için çıkartılan atlasta ÅŸu bilgilere yer veriliyor: “Detaylı bir iÅŸkence öyküsü almadan, dikkatli ve sistematik bir fiziksel muayene yapmadan, dört dörtlük bir psikolojik deÄŸerlendirme için zaman ayırmadan iÅŸkence muayenesi tamamlanamaz. Bu üç majör bileÅŸenden herhangi birindeki eksiklik, iÅŸkence iddiasının tıbbi soruÅŸturmasında ciddi yetersizliklere yol açabilir. Ä°ÅŸkence yapanlar genellikle iz bırakmamayı hedeflerler. Hatta iz bırakmadan en fazla acı ve hasarı verebilmek iÅŸkenceciler için bir ustalık belirtisidir.”

Sıfır toleransa rağmen artış
Dünyadaki iÅŸkence uygulamalarına da yer verilen atlasta son yıllarda terörle mücadele adı altında Ä°srail ve ABD’nin içinde olduÄŸu birçok ülkenin iÅŸkenceyi yasal hale getirmeye çalıştığı anlatılıyor. Türkiye’de de son yıllarda ’sıfır tolerans’ politikalarıyla iÅŸkencelerin izlendiÄŸinin söylenmesine raÄŸmen maÄŸdurların sayısında artış olduÄŸu insan hakları örgütlerinin 2006 ve 2007 raporlarında ortaya konuyor.

En çok şikâyet edilen yöntemler

* Tecavüz ve cinsel işkence: Anal işkence ile ilgili en çok bildirilen aletler cop, şişeler, hortum ve idrar sondası gibi fiziksel hasar ihtimali az olan hortumlar. Erkeklerde haya burma.

* Soğuğa maruz bırakma: Soğuk hücrede, dışarıda ya da vantilatör karşısında tutma ya da uzun süreli çıplak ve ıslak bekletme. Basınçlı soğuk su sıkma, buz üzerinde yatırma.

* Yakma ve sigara söndürme işkencesi: Sıcak bir cisimle ciltte yanık oluşturan işkenceler tüm dünyada oldukça yaygın kullanılır.

* Askı: Bazı durumlarda elektrik şoku, boğma ve kaba dayakla birlikte uygulanabilir ya da ayaklara ağırlık bağlanarak şiddeti artırılabilir.

* Kaba Dayak: Ä°ÅŸkence gören kiÅŸilerin büyük çoÄŸunluÄŸu kaba dayaÄŸa maruz kalmaktadır. Kaba dayak yöntemleri ise ÅŸunlar, “Tokat, yumruk, tekme, cop, deÄŸnek, sopa, odun, kalas, metal çubuk, hortum gibi sert cisimlerle vurma, kamçılama, ayak altında çiÄŸneme, yere ve duvara fırlatma, kafasını duvara ve yere çarpma…”

İşte utanç yöntemleri

1- Buz üstünde yatırma.
2- El üstünde sigara söndürme işkencesi.
3- Köpek saldırtma.
4-Tekerlek işkencesi. Kaba dayakla uygulanır.
5- Kafes ya da kutu içinde uzun süre hareketsiz tutma işkencesi.
6- Filistin askısı işkencesi.

Kitapta çocuklara yönelik iÅŸkence ve özellikle 2000′de yaÅŸanan cezaevi operasyonları sırasındaki uygulamalar ayrı birer baÅŸlık altında aktarılıyor.

Kişinin kendine zarar vermesi, yalancı işkence, cilt hastalıkları, siyah derililerin muayenesi de işkencenin ayırt edilebilmesi için özel olarak inceleniyor.

“Ä°ÅŸkence yapanlar genellikle iz bırakmamayı hedeflerler” diyen Özkalıpçı ve Åžahin, özsözü ÅŸu temenniyle bitiriyor:

“Ä°ÅŸkencenin yeryüzünden silindiÄŸi gelecek günlerde bu atlasın tarihi bir belgeden ibaret kalmasını tüm kalbimizle diliyoruz.”